Wstęp
Czy wiesz, że w sytuacji nagłego zagrożenia życia to Ty możesz być osobą, która uratuje czyjeś życie? Tak, ponieważ to właśnie Ty możesz być pierwszą osobą, która pojawi się przy poszkodowanym, a w sytuacji zagrożenia życia szybka reakcja świadków zdarzenia może zadecydować o być albo nie być poszkodowanego.
Ten poradnik powstał po to, byś wiedział/a co robić zanim nadejdzie profesjonalna pomoc. Znajdziesz tu praktyczne wskazówki dotyczące najważniejszych sytuacji zagrożenia i właściwe schematy postępowania: od oceny bezpieczeństwa miejsca zdarzenia, przez wezwanie służb ratunkowych, sposoby udzielania pierwszej pomocy, obsługę AED, aż po postępowanie przy urazach i nagłych stanach medycznych.
Pierwsza pomoc jest prosta – jednak, żeby jej efektywnie udzielić trzeba poznać schematy działania w określonych sytuacjach. Podstawy opisaliśmy dla Ciebie w niniejszym Poradniku, który przygotowaliśmy na bazie najbardziej aktualnych (na dzień jego przygotowania) wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji.
Wiedza teoretyczna zawarta w Poradniku będzie Twoim wsparciem w sytuacji zagrożenia, jednak pierwsza pomoc to przede wszystkim praktyczne umiejętności i żaden poradnik nie zastąpi praktycznego szkolenia. Szybka reakcja oparta na wyuczonych odruchach i pewność działania są kluczowe, by zapewnić efektywność akcji ratunkowej i tym samym zwiększyć szanse poszkodowanego. Praktyczne umiejętności pozyskasz dzięki regularnemu uczestnictwu w kursach pierwszej pomocy do czego serdecznie zachęcamy. Zapisz się na szkolenie, korzystaj z akcji organizowanych w swoim otoczeniu. Zadbaj o bezpieczeństwo swoje i swoich najbliższych.
Tymczasem zacznijmy od teorii, zapraszamy do lektury!
Rozdział I – Pierwsza pomoc i jej priorytety
Jeśli jesteś świadkiem zdarzenia Twoja szybka reakcja i zdecydowane działanie jeszcze przed przybyciem służb ratunkowych mogą zadecydować o życiu i zdrowiu poszkodowanego.
W sytuacji, gdy konieczne jest udzielenie pierwszej pomocy działaj w oparciu o priorytety:
Priorytet dla Ciebie: Upewnij się, że jest bezpiecznie!
Zanim zaczniesz pomagać, sprawdź, czy nie zagraża Ci niebezpieczeństwo. Może to być np. ruch drogowy, pożar, dym, agresywne osoby lub zwierzęta. Przed przystąpieniem do udzielania pomocy zabezpiecz też swoje dłonie zakładając rękawiczki. Jeśli nie jest bezpiecznie nie ryzykuj – ogranicz działanie do wezwania służb: obowiązkowo zadzwoń na 999 lub 112!
Priorytety dla poszkodowanego:
1. Opanowanie masywnych krwotoków – jeżeli poszkodowany masywnie krwawi jak najszybciej mocno uciśnij ranę, tak by skutecznie zatamować wypływ krwi. Nagła jej utrata stanowi najpoważniejsze zagrożenie życia, dlatego tamowanie krwotoku potraktuj priorytetowo.
Protip: Wyposaż swoją apteczkę w opaskę i opatrunki uciskowe, które w krótkim czasie pomogą opanować krwawienie.
2. Przywrócenie krążenia i oddechu – spróbuj nawiązać kontakt z poszkodowanym, jeśli nie reaguje sprawdź, czy oddycha: odchyl głowę poszkodowanego do tyłu, przez 10 sekund obserwuj czy klatka piersiowa się unosi jednocześnie nasłuchując oddechu i starając się poczuć go na swoim policzku. Mniej niż 2 oddechy / 10 sek. traktuj jako brak oddechu (i zatrzymanie krążenia): konieczne jest Twoje działanie!
Odsłoń klatkę piersiową poszkodowanego i rozpocznij jej uciskanie: na środku, nasadą dłoni, palce splecione, ręce wyprostowane. Uciskaj bez przerwy, głęboko (5 – 6 cm) i szybko (~2 uciski / sekundę). Jeśli jest dostępne AED, użyj go: włącz urządzenie i postępuj zgodnie z jego komunikatami.
Ważne: musisz mieć pewność, czy poszkodowany oddycha. Nie obawiaj się odwrócić poszkodowanego, czy odchylić głowę do tyłu (w pierwszej kolejności ratujemy życie, nie obawiaj się odchylić głowę – musisz udrożnić drogi oddechowe, aby efektywnie sprawdzić oddech).
3. Urazy: ostatni priorytet – jeśli poszkodowany oddycha i jest przytomny – porozmawiaj z nim. Uspokój go, spytaj co się stało i w miarę możliwości opatrz widoczne urazy. Jeśli poszkodowany nie reaguje, a podejrzewasz możliwe urazy (np. przy upadku z wysokości): do czasu przyjazdu służb sprawdzaj oddech poszkodowanego co minutę i zadbaj o jego komfort termiczny – użyj folii NRC, koca lub dostępnej odzieży.
Pamiętaj, aby prawidłowo ustalić priorytety podczas udzielania pierwszej pomocy. Trzymaj się schematu przedstawionego powyżej. Pozostań na miejscu zdarzenia do czasu przyjazdu i przejęcia działań przez służby ratownicze.