Pozycja boczna bezpieczna to pozycja, w której należy ułożyć poszkodowanego, u którego nie podejrzewasz urazów (np. upadku z wysokości czy ciężkiego wypadku drogowego) oraz który jest nieprzytomny, ale samodzielnie i prawidłowo oddycha.
Jej celem jest zapobieganie zachłyśnięciu (np. śliną lub wymiotami) oraz utrzymanie drożności dróg oddechowych do czasu przyjazdu służb ratunkowych.
Jak ułożyć poszkodowanego w pozycji bezpiecznej krok po kroku:
- Usuń przedmioty z kieszeni poszkodowanego (np. klucze, telefon), i jeśli nosi – zdejmij okulary z jego twarzy.
- Uklęknij przy poszkodowanym (jeśli to konieczne obróć poszkodowanego na plecy), upewnij się, że jego nogi są wyprostowane.
- Ułóż rękę poszkodowanego znajdującą się bliżej ciebie pod kątem 90′ w stawie barkowym i łokciowym. Dłoń powinna być skierowana wnętrzem ku górze.
- Dalsze ramię poszkodowanego przełóż w poprzek klatki piersiowej, a grzbiet jego ręki podłóż pod jego policzek (z Twojej strony).
- Ugnij kolano dalszej nogi poszkodowanego i pociągnij do siebie obracając go na bok.
- Ułóż nogę poszkodowanego pod kątem kątem 90′ – zapewni podporę ciała w docelowej pozycji.
- Odchyl głowę do tyłu i ułóż na dłoni poszkodowanego, aby zachować drożne drogi oddechowe.
- Sprawdź oddech poszkodowanego przez 10 sekund.
o czym warto pamiętać?
- U osoby ułożonej w pozycji bezpiecznej kontroluj oddech przynajmniej co minutę. Pamiętaj, że stan poszkodowanego może się zmienić w każdej chwili.
- W przypadku wątpliwości co do jakości oddechu lub gdy oddech ustanie, natychmiast ułóż poszkodowanego z powrotem na plecach, ponownie udrożnij drogi oddechowe i rozpocznij resuscytację.
- Kobiety w widocznej ciąży układaj wyłącznie na lewym boku. Zapobiega to niebezpiecznemu uciskowi na główne naczynia krwionośne, dbając o bezpieczeństwo matki i dziecka.
- Jeśli masz taką możliwość, zadbaj o komfort termiczny. Odizoluj poszkodowanego od chłodnego podłoża i okryj go folią NRC lub odzieżą.
Pozycja boczna czy resuscytacja? Najważniejsze rozróżnienie
Pozycja boczna bezpieczna jest wyłącznie dla poszkodowanego, który jest nieprzytomny, ale oddycha prawidłowo. Dlatego zanim go ułożysz, oceń oddech: odchyl głowę do tyłu i przez 10 sekund obserwuj klatkę piersiową, nasłuchuj i staraj się poczuć oddech na swoim policzku. Mniej niż 2 oddechy w ciągu 10 sekund albo pojedyncze, nieregularne westchnienia traktuj jak brak oddechu – to nagłe zatrzymanie krążenia. Wtedy nie układaj poszkodowanego na boku, tylko wezwij pomoc pod numer 112 i natychmiast rozpocznij uciśnięcia klatki piersiowej, a jeśli jest dostępny – użyj AED.
Szczegóły znajdziesz w rozdziałach Ocena stanu poszkodowanego i RKO – resuscytacja krążeniowo-oddechowa.
Najczęstsze błędy przy pozycji bocznej
- Ułożenie na boku osoby, która nie oddycha prawidłowo – zamiast tego potrzebna jest resuscytacja.
- Brak kontroli oddechu po ułożeniu – stan poszkodowanego może się zmienić w każdej chwili, dlatego sprawdzaj oddech przynajmniej co minutę.
- Zbyt słabe odchylenie głowy – głowa powinna spoczywać na dłoni poszkodowanego tak, by drogi oddechowe pozostały drożne, a wydzieliny mogły swobodnie wypływać z ust.
- Pozostawienie poszkodowanego na chłodnym podłożu – nieprzytomna osoba szybko się wychładza; odizoluj ją od podłoża i okryj folią NRC lub odzieżą.
Gdy podejrzewasz uraz
Jeśli poszkodowany mógł doznać urazu – np. spadł z wysokości albo uczestniczył w wypadku drogowym – nie przemieszczaj go bez potrzeby. Utrzymuj drożność dróg oddechowych i kontroluj oddech. Ułożenie na boku rozważ wtedy, gdy drogi oddechowe są zagrożone, np. poszkodowany wymiotuje. Jeśli w pobliżu są inne osoby, poproś je o pomoc – obracanie w kilka osób jest bezpieczniejsze.
Pozycję boczną bezpieczną najłatwiej opanować w praktyce – na naszym szkoleniu BLS & AED – podstawy pierwszej pomocy ćwiczymy ją na partnerze, także z poszkodowanym leżącym w nietypowej pozycji i przy dużej różnicy wagi między ratującym a poszkodowanym.
